أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
359
قانون ( فارسى )
و بهبودى يابد . يا اينكه انگم درخت ارژن ( صمغ عربى ) ، كتيرا ، بهدانه ، رب سوس و فانيد ( شيره نيشكر ) را هر روز با شير به طفل داد . 10 - ممكن است طفل به تنگ نفسى دچار آيد . براى علاج آن بايد بيخ گوشها و بيخ دندان وى به زيت اندوده شود و طفل بايد قى كند و اگر زبانش را بفشارند بسيار سودمند است . در دهان وى آب گرم را قطره قطره مىريزند و بايد چيزى از آميزهء بزرقطونا ( اسپرزه ) با انگبين را بليسد . 11 - بسيار اتفاق مىافتد كه كودكان شير فروبرده را پس مىدهند يعنى استفراغ مىكنند . در بچهء شيرخوار ، غشاى داخل دهان و زبان چنان نازك است كه تحمل ساييدن چيز نرم را ندارد تا چه رسد به بيرون آمدن مايع شير از دهان . طفل از اين بازآوردن آزار زياد مىبيند . بدترين بازآوردهها آن است كه برنگ سياه زغال درآيد و آن كشنده است . اگر مادهء بازآمده سفيد يا سرخ باشد سالمتر است . بايد اين حالت بوسيلهء بازدارندههاى استفراغ كه در كتاب جزئى آمده است مداوا شود . شايد تداوى بوسيله بنفشهء كوبيده يا بنفشه مخلوط باورد ( گل محمدى ) و كمى زعفران و يا بوسيله خرنوب انجام پذيرد و يا اينكه افشره كاهو و تاجريزى و بكمون را بايد به كار برد . اگر حالت كودك از آن هم سختتر باشد ، ريشهء كوبيده مهك ( سوس ، شيرينبيان ) درمان آن است . اگر مر و مازوج و پوست كندر را بسيار ريز بكوبيم و با عسل بياميزيم ، اين مخلوط دواى بازآوردن و جوشهاى لثهء بچه است . رب توت ترش و رب غوره هم براى اين كار مفيد هستند . و شايد اگر بچه را با شربت انگبين و يا آب انگبين بشوئيم و چيزى از خشكندههاى مذكور را استعمال كنيم كودك به حال خود برگردد . در صورتى كه به داروى قوىتر نياز باشد ، از رگ و پوست و گل انار و سماق از هركدام به مقدار شش درهم و مازوج به مقدار چهار درهم و شبت به اندازه دو درهم را باهم مىكوبند ، مىبيزند و مىپاشند . 12 - گاهى اتفاق مىافتد كه از گوش بچه ، مادهء مرطوبى مىتراود و اين نشانهء آن است كه تن وى و بويژه مغزش بسيار تر است . در اين حالت بايد پشمى را در انگبين و شراب فروبرد و مقدارى كات يا زعفران و يا كمى بورك به آن اضافه كرد و در گوش كودك گذاشت . يا اينكه فقط پشم را در آب مازوج باضافه كمى زعفران خيس كرد و در گوش كودك نهاد . 13 - اگر كودك به گوش دردى كه از باد و يا از رطوبت ناشى مىشود دچار شد علاجش يكى از داروهاى زير است : حضض ، مرزهء كوهى ، نمك تبرزد ، عدس ، مر ، دانهء شرنگ ، سرو كوهى . و بايد آن را در روغن جوشاند و در گوش چكاند .